Zgodnie z Ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Każdy ubezpieczony pacjent ma prawo do skorzystania z nieodpłatnej pomocy medycznej, udzielonej na najwyższym profesjonalnym poziomie, zmierzającej do poprawy jego stanu zdrowia. Dotyczy to zarówno opieki świadczonej w szpitalach, jak i w innych placówkach medycznych. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza w sytuacjach, gdy liczy się czas i potrzebna jest szybka interwencja medyczna. Coraz częściej niestety zdarza się, że pacjent jest wówczas odsyłany z jednego miejsca w drugie, pozostawiany w długiej kolejce lub zbywany bez przeprowadzenia właściwej diagnostyki. Błąd medyczny powszechnie nazywany jest także „błędem w sztuce lekarskiej” lub „błędem lekarskim”. Terminy te nie są jednak zdefiniowane ustawowo. Przyjmuje się, że błąd medyczny, jako odnoszący się do działania całych placówek medycznych i ich pracowników, jest pojęciem szerszym od błędu lekarskiego, dotyczącego wyłącznie pracy medyka. Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta posługuje się określeniem zdarzenie medyczne. Może ono dotyczyć zakażenia pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzenia jego ciała lub rozstroju zdrowia albo śmierci – jeśli było to skutkiem leczenia niezgodnego z aktualną wiedzą i sztuką medyczną lub niewłaściwej diagnozy. Pojęcie błędu medycznego obejmuje przede wszystkim:
Błąd terapeutyczny może być konsekwencją nietrafnej diagnozy albo stanowić samodzielny błąd, mimo postawienia właściwej diagnozy.
Jak wskazano powyżej, błędy medyczne mogą dotyczyć zarówno pracy lekarza, jak i pielęgniarek, ratowników medycznych oraz innych pracowników placówek medycznych, sprawujących opiekę nad pacjentem. Ich skutkiem jest pogorszenie się stanu zdrowia pacjenta, w tym nierzadko także jego stanu psychicznego, a w najpoważniejszych przypadkach śmierć pacjenta.
W sytuacji zaistnienia błędu medycznego poszkodowany pacjent ma możliwość dochodzenia swoich praw na drodze sądowej, zależnie od okoliczności, w stosunku do lekarza lub podmiotu medycznego. W razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Jednocześnie warto nadmienić, że odrębną drogą postępowania w takich przypadkach jest pociągnięcie do odpowiedzialności karnej oraz zawodowej.
